Σου έχει τύχει ποτέ να σου ζητήσουν απεγνωσμένα τη συμβουλή σου για κάτι, να κάνεις ολόκληρη διαδικασία για να βοηθήσεις, και στο τέλος να πάνε και να κάνουν κάτι άλλο τελείως άσχετο; Welcome to the club.
Πρόσφατα, έρχεται μια γνωστή και μου λέει: σκοπεύω να πάρω ένα καινούριο κινητό, τόσα χρήματα διαθέτω, έτσι κι έτσι το θέλω, δώσε μου μια συμβουλή ποιο μοντέλο να επιλέξω.
Έκατσα, έψαξα, σύγκρινα επεξεργαστές, κάμερες, ram και μπαταρίες, σπαταλώντας πολύτιμο προσωπικό χρόνο για να της παρουσιάσω τις καλύτερες επιλογές. Το αποτέλεσμα; Πήγε στο κατάστημα και αγόρασε ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο, απλώς επειδή της το πρότεινε ο πωλητής εκείνη τη στιγμή.
Εντάξει δικά της είναι τα λεφτά, εκείνη θα το κουβαλάει πάνω της, ό,τι θέλει παίρνει. Αλλά την επόμενη φορά, συμβουλή από μένα δεν έχει. Και γιατί αντιδρώ έτσι;
1. Ο χρόνος και η ενέργεια είναι χρήμα
Όταν κάποιος σου ζητάει μια εξειδικευμένη συμβουλή, δεν είναι σαν μια κουβέντα της καφετέριας· σου ζητάει να επενδύσεις χρόνο και πνευματική ενέργεια. Όταν αυτή η προσπάθεια αγνοείται επιδεικτικά για χάρη των «standard επιχειρημάτων» ενός πωλητή (που προφανώς έχει το δικό του ποσοστό ή target list), νιώθεις ότι αυτά υποτιμήθηκαν.
2. Το έλλειμμα εμπιστοσύνης
Η πράξη του να ζητάς συμβουλή εμπεριέχει το στοιχείο της εμπιστοσύνης. Αν προτιμάς την κρίση ενός υπαλλήλου που σε ξέρει πέντε λεπτά από την κρίση του ανθρώπου που κάθισε να μελετήσει τις ανάγκες σου, στέλνεις ένα ξεκάθαρο μήνυμα: «Η γνώμη σου δεν έχει τελικά τόση βαρύτητα».
3. Η καλή ιδέα για τον εαυτό μας.
Οι περισσότεροι ξέρουμε για τι πράγμα μιλάμε ή, στη χειρότερη, πιστεύουμε ότι ξέρουμε για τι πράγμα μιλάμε. Όταν έρχεται κάποιος και μας αμφισβητεί για το θέμα που ο ίδιος έχει απευθυνθεί σε μας να τον βοηθήσουμε, το παίρνουμε σαν προσβολή.
Το να μην προσφέρεις λοιπόν ξανά συμβουλή δεν είναι πράξη εκδίκησης ή εγωισμού. Είναι μια πράξη αυτοπροστασίας. Η ψυχολογία μας λειτουργεί με το σύστημα της ανταμοιβής.
Όταν προσφέρεις βοήθεια, η ανταμοιβή σου είναι η ικανοποίηση ότι φάνηκες χρήσιμος. Όταν αυτή η αλυσίδα σπάει, ο εγκέφαλος μαθαίνει να μην επαναλαμβάνει την ίδια «ασύμφορη» συμπεριφορά.
Το συμπέρασμα;
Η ελευθερία της επιλογής είναι ιερή. Ιερός όμως είναι και ο χρόνος μας και η ενέργειά μας. Την επόμενη φορά που η ίδια γνωστή θα με ρωτήσει: «Τι λες, να πάρω το Α ή το Β;», η απάντηση θα είναι η πιο σύντομη και ανώδυνη: «Δεν ξέρω απ’ αυτά».
