Με το γεωπολιτικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή να παραμένει εύφλεκτο, το ζήτημα της πολιτικής προστασίας επανέρχεται στο προσκήνιο. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει δημόσια πυρηνικά καταφύγια, η χώρα διατηρεί ένα εκτεταμένο δίκτυο υποδομών προστασίας, οι οποίες χρονολογούνται από την περίοδο του Μεσοπολέμου.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που παρατέθηκαν στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2025, η τρέχουσα εικόνα της χώρας σε επίπεδο υποδομών ασφαλείας (όπου περιλαμβάνονται και τα καταφύγια) έχει ως εξής:
Χωρητικότητα: Στις Περιφερειακές Ενότητες της χώρας είναι καταγεγραμμένοι 2.892 χώροι, με συνολική χωρητικότητα 1.981.514 ατόμων.
Δυνατότητα επέκτασης: Υπάρχει πρόβλεψη για αύξηση της χωρητικότητας κατά 30% σε περίπτωση ανάγκης.
Προειδοποίηση: Το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης βασίζεται σε 900 σειρήνες πολέμου, οι οποίες βρίσκονται σε κατάσταση πλήρους ετοιμότητας.
Ιστορικό υπόβαθρο: Ο «Νόμος Μεταξά»
Το μεγαλύτερο μέρος του σημερινού δικτύου οφείλεται στην προνοητικότητα του Ιωάννη Μεταξά, ο οποίος το 1936 –προβλέποντας τη δίνη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου– επέβαλε την υποχρεωτική κατασκευή καταφυγίων σε κάθε νέα οικοδομή άνω των δύο ορόφων.
Αυτό δημιούργησε ένα δίκτυο περίπου 12.000 χώρων στην Αθήνα, με το 5.500 από αυτούς να βρίσκονται κάτω από ιδιωτικές πολυκατοικίες και εργοστάσια. Αν και ο νόμος καταργήθηκε το 1956, οι υποδομές αυτές παραμένουν ενεργές κάτω από τους κεντρικούς δρόμους και τους λόφους της πρωτεύουσας.
Ευθύνη και συντήρηση
Η διαχείριση των καταφυγίων είναι μια μοιρασμένη ευθύνη:
Τοπική Αυτοδιοίκηση: Αναλαμβάνει τη συντήρηση των δημόσιων χώρων προστασίας.
Ιδιώτες: Οι ιδιοκτήτες κτιρίων με καταφύγια οφείλουν να μεριμνούν για τη λειτουργικότητά τους, ώστε να είναι έτοιμα προς χρήση μέσα σε μόλις 24 ώρες.
Στην Αττική
Η χρήση των ιστορικών καταφυγίων έχει εξελιχθεί με την πάροδο των δεκαετιών:
Μέγαρο της Βουλής: Ο αρχικός χώρος προστασίας μετατράπηκε το 2000 σε υπόγειο πάρκινγκ πέντε επιπέδων.
Λυκαβηττός: Αποτελεί μια από τις πλέον καλοσυντηρημένες στρατιωτικές υποδομές. Σε βάθος 100 μέτρων μέσα στον βράχο, το καταφύγιο διαθέτει ρεύμα, νερό, λουτρά, αποθηκευτικούς χώρους και παλαιό τηλεφωνικό κέντρο, παραμένοντας πλήρως λειτουργικό.
Αρδηττός: Σε αντίθεση με τον Λυκαβηττό, το καταφύγιο του Αρδηττού παραμένει σήμερα εγκαταλειμμένο.
Πώς τα βρίσκω;
- Στην ιστοσελίδα MySafetyPlan.gov.gr
- Επικοινωνία με το Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής σου.
- Έλεγχος της δικής σου πολυκατοικίας.
- Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας.
Και αχρείαστα να είναι.
