Στο πλαίσιο των συζητήσεων για τον εκσυγχρονισμό του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) και την αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας, έχει ανακύψει η ιδέα να ενσωματωθεί ο «κόκκινος σταυρος» στους φωτεινούς σηματοδότες της Ελλάδας.
Ο «κόκκινος σταυρός» ένα μια ένδειξη σηματοδότησης που χρησιμοποιείται σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες (όπως η Γαλλία και το Βέλγιο).
Τοποθετείται συνήθως απέναντι ή στο πίσω μέρος του φαναριού του αντίθετου ρεύματος και, όταν ανάβει, ενημερώνει τον οδηγό που ετοιμάζεται να στρίψει αριστερά ότι οι απέναντι έχουν κόκκινο.
Θεωρητικά, ο οδηγός μπορεί έτσι να στρίψει αριστερά χωρίς τον φόβο ότι θα διασταυρωθεί με κινούμενο όχημα.
Παρά τις καλές προθέσεις, η μεταφορά αυτής της ιδέας στην ελληνική πραγματικότητα αποτελεί μια περιττή και δυνητικά επικίνδυνη προσθήκη.
Γιατί η ιδέα είναι περιττή
1. Πλήρης επικάλυψη από τα υπάρχοντα πράσινα βέλη
Η ελληνική οδική σηματοδότηση διαθέτει ήδη ένα απολύτως σαφές και δοκιμασμένο εργαλείο για την ίδια ακριβώς λειτουργία: το πράσινο βέλος αριστερής στροφής.
Όταν ανάβει το πράσινο βέλος, ο οδηγός γνωρίζει με βεβαιότητα ότι έχει αποκλειστική προτεραιότητα και ότι το αντίθετο ρεύμα είναι σταματημένο.
Η προσθήκη ενός κόκκινου σταυρού για να δηλώσει το ίδιο ακριβώς πράγμα δεν προσφέρει καμία νέα πληροφορία, παρά μόνο διπλασιάζει τα οπτικά ερεθίσματα στη διασταύρωση.
2. Οπτική σύγχυση και ψυχολογία του οδηγού
Στην οδική παιδεία και στη διεθνή σημασιολογία των σημάτων, το κόκκινο χρώμα και το σχήμα του σταυρού (X) σημαίνουν απαγόρευση, κίνδυνο ή υποχρεωτική ακινητοποίηση.
Η χρήση ενός κόκκινου συμβόλου για να δώσει στον οδηγό το «πράσινο φως» να στρίψει δημιουργεί γνωστική ασυμφωνία (cognitive dissonance).
Ένας οδηγός, ιδίως σε συνθήκες νυχτερινής οδήγησης ή βροχής, βλέποντας τον σταυρό μπροστά του, είναι πιθανότερο να τον μπερδέψει με τον κόκκινο σηματοδότη και φρενάρει απότομα από σύγχυση παρά να συνεχίσει την πορεία του με ασφάλεια.
3. Δαπάνη υποδομών χωρίς ουσιαστικό όφελος
Ο κόκκινος σταυρός σε χιλιάδες διασταυρώσεις ανά την επικράτεια απαιτεί σημαντικούς οικονομικούς πόρους: αλλαγή φαναριών, νέες καλωδιώσεις, προγραμματισμό των πλακετών ελέγχου και συντήρηση.
Σε μια χώρα όπου πολλοί υφιστάμενοι σηματοδότες πάσχουν από καμένες λάμπες, κακό συγχρονισμό («πράσινη κύμα» που δεν λειτουργεί ποτέ) ή καλυμμένα σήματα από κλαδιά δέντρων, η επένδυση σε ένα νέο, περιττό σύμβολο αποτελεί σπατάλη πόρων.
4. Αποπροσανατολισμός από τα πραγματικά προβλήματα
Τα ατυχήματα στις αριστερές στροφές στην Ελλάδα δεν συμβαίνουν επειδή λείπει ο κόκκινος σταυρός, αλλά λόγω:
Παραβίασης του πορτοκαλί/κόκκινου σηματοδότη από την απέναντι πλευρά.
Κακής ρύθμισης των χρόνων στα φανάρια.
Έλλειψης ορατότητας λόγω παράνομου παρκαρίσματος στις διασταυρώσεις.
- Ελλειπούς αστυνόμευσης.
Τι χρειάζεται αντί για νέους συμβολισμούς
Αντί για την εισαγωγή ξενόφερτων συμβόλων που απαιτούν επανεκπαίδευση των οδηγών, η οδική ασφάλεια στις διασταυρώσεις μπορεί να βελτιωθεί άμεσα με πολύ πιο απλές κινήσεις:
Διαχωρισμός φάσεων σηματοδότησης: Πλήρης διαχωρισμός του χρόνου στροφής αριστερά από την ευθεία πορεία του αντίθετου ρεύματος (αποκλειστικό πράσινο βέλος).
Έυπνοι αισθητήρες και σωστός συγχρονισμός: Προσαρμογή της διάρκειας των φαναριών ανάλογα με τον φόρτο της κυκλοφορίας σε πραγματικό χρόνο.
Αστυνόμευση και κάμερες: Αυστηρή αστυνόμευση της παραβίασης του κόκκινου σηματοδότη, που αποτελεί την κύρια αιτία σοβαρών τροχαίων.
Η οδική ασφάλεια βασίζεται στην απλότητα και τη σαφήνεια. Ο κόκκινος σταυρός στα φανάρια είναι μια θεωρητική κατασκευή που στην πράξη προσθέτει θόρυβο αντί για τάξη στους ελληνικούς δρόμους.
