Τι θα γινόταν αν δύο από τους σημαντικότερους λογοτέχνες του 19ου αιώνα, ο Ρώσος Αλεξάντρ Πούσκιν και ο Γάλλος Αλέξανδρος Δουμάς, ήταν στην πραγματικότητα το ίδιο πρόσωπο; Μια ασυνήθιστη θεωρία συνωμοσίας υποστηρίζει ακριβώς αυτό, αμφισβητώντας την επίσημη ιστορία της ζωής και του θανάτου τους.
Ο Αλεξάντρ Πούσκιν (1799–1837), θεμελιωτής της σύγχρονης ρωσικής λογοτεχνίας, σκοτώθηκε σε μονομαχία στην Αγία Πετρούπολη το 1837. Ο Αλέξανδρος Δουμάς (1802–1870), δημιουργός των Τριών Σωματοφυλάκων και του Κόμη Μοντεχρίστου, έζησε στη Γαλλία και απέκτησε διεθνή φήμη με τα περιπετειώδη μυθιστορήματά του.
Οι υποστηρικτές της θεωρίας επιχειρούν να συνδέσουν τις δύο προσωπικότητες μέσα από υποτιθέμενες ομοιότητες στην εμφάνιση, στη λογοτεχνική ιδιοσυγκρασία και στη βιογραφία τους. Κάποιοι μάλιστα παρουσιάζουν την εντυπωσιακή παραγωγικότητα του Δουμά ως ένδειξη ότι η πραγματική ταυτότητα του συγγραφέα ήταν διαφορετική από εκείνη που γνωρίζουμε.
Χρονικά πάντως ταιριάζουν. Τρία χρονάκια διαφορά στις δύο ημερομηνίες είναι τίποτα και το να ζήσει ο Πούσκιν 71 χρόνια (1799-1870) είναι πιθανό ακόμη και για εκείνη την εποχή.
Ούτε και το όνομα είναι τυχαίο γι’ αυτούς. Ο Πούσκιν διάλεξε ουσιαστικά το ίδιο γιατί αν στην καινούρια του περσόνα λεγόταν π.χ. Τζόναθαν, μπορεί όταν άκουγε στον δρόμο «Αλέξανδρε» να γύριζε και να δημιουργούσε υποψίες στους γύρω του.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ιστορίας είναι οι συμπτώσεις που επικαλούνται οι θιασώτες της. Και οι δύο άνδρες είχαν αφρικανική καταγωγή, διέθεταν εντυπωσιακή δημιουργικότητα και συνδέονταν με τη λογοτεχνία του ρομαντισμού. Επιπλέον, ορισμένοι επιχειρούν να συσχετίσουν τον τίτλο και την πλοκή του Κόμη Μοντεχρίστου με τον θάνατο του Πούσκιν και τον Ζορζ-Σαρλ ντ’ Αντές, τον αντίπαλό του στη μονομαχία.
Ο δε Δουμάς έγραψε τα πιο πετυχημένα του έργα μετά το 1837 όπου ο Αλεξάντρ πέθανε ‘η «πέθανε». Το 1844 τους 3 Σωματοφύλακες, το 1846 τον Κόμη Μοντεχρίστο και ούτω καθεξής.
Οι ομοιότητες αυτές βεβαίως δεν αποτελούν αποδείξεις. Υπάρχουν τεκμηριωμένα έργα και θεατρικές επιτυχίες του Δουμά πριν από το 1837, ενώ οι βιογραφίες των δύο συγγραφέων περιλαμβάνουν γεγονότα που δεν συμβιβάζονται με την υπόθεση ότι ήταν το ίδιο πρόσωπο.
Εκτός βεβαίως αν ο Πούσκιν παρουσίασε τα «στοιχεία» για το παρελθόν του Δουμά κάποια στιγμή και με τις περιορισμένες δυνατότητες ελέγχου αλλά και τη χαώδη Γαλλική γραφειοκρατία να βάζει το χεράκι της, τα δέχτηκαν όλοι ως αληθινά.
Γιατί να το κάνει όμως; Ο Πούσκιν είχε συγκρουστεί με τις αρχές της τσαρικής Ρωσίας και είχε υποστεί λογοκρισία και εξορία. Μια νέα ταυτότητα στη Γαλλία θα μπορούσε, υποθετικά, να του προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης.
Επίσης, οι αριστοκρατικές υποχρεώσεις, οι οικονομικές πιέσεις και οι προσωπικές αντιπαραθέσεις του θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος ενός σεναρίου στο οποίο επιθυμούσε να εγκαταλείψει την προηγούμενη ζωή του.
Ίσως τελικά η πιο μεγάλη του(ς) περιπέτεια να «γράφτηκε» εκτός βιβλίων. Ίσως πάλι και όχι.
