Υπήρχε κάποτε μια μικρή, σχεδόν ανεπαίσθητη συνήθεια στον κινηματογράφο. Ανάμεσα στις σκηνές που προωθούσαν την υπόθεση, οι δημιουργοί άφηναν χώρο και για κάτι άλλο: μικρές στιγμές καθημερινότητας, που δεν είχαν ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη της ιστορίας, αλλά έκαναν τον κόσμο της ταινίας να μοιάζει αληθινός.
Ένας πρωταγωνιστής αγοράζει έναν καφέ και ο πωλητής του λέει κάτι. Δυο περαστικοί διασταυρώνουν τα βλέμματά τους. Ένας σερβιτόρος έκανε ένα αστείο. Μια οικογένεια έτρωγε χωρίς να συμβαίνει τίποτα αξιοσημείωτο.
Μικρές σκηνές, συχνά χωρίς καμία απολύτως συνέπεια για την πλοκή, που όμως δημιουργούν την αίσθηση ότι οι ήρωες ζουν σε έναν κόσμο που εξακολουθεί να υπάρχει ακόμη κι όταν η κάμερα δεν τον παρακολουθεί.
Στην κινηματογραφική θεωρία υπάρχει ένας συγγενικός όρος, το γαλλικό temps morts, δηλαδή οι φαινομενικά «νεκροί χρόνοι». Πρόκειται για στιγμές κατά τις οποίες η δράση υποχωρεί και ο θεατής έχει την ευκαιρία να παρατηρήσει τους χαρακτήρες, το περιβάλλον και την καθημερινότητά τους.
Η τεχνική συνδέθηκε ιδιαίτερα με τον ιταλικό νεορεαλισμό και δημιουργούς που ενδιαφέρονταν περισσότερο να αποδώσουν την πραγματική ζωή παρά να υπηρετήσουν μια αδιάκοπη αλυσίδα δραματικών γεγονότων.
ήμερα, παρακολουθώντας αρκετές μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές, δημιουργείται η εντύπωση ότι αυτός ο χώρος περιορίζεται όλο και περισσότερο. Κάθε σκηνή μοιάζει υποχρεωμένη να εξυπηρετεί κάποιον σκοπό: να αποκαλύψει μια πληροφορία, να προετοιμάσει μια ανατροπή, να προωθήσει την πλοκή ή να οδηγήσει στην επόμενη εντυπωσιακή ακολουθία.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πρόσφατο Spider-Man: Brand New Day. Ο Peter Parker αγοράζει λουλούδια, όμως αυτό που ενδιαφέρει την αφήγηση είναι η συναισθηματική σημασία της πράξης και συγκεκριμένα ότι τα πηγαίνει στον τάφο της θείας του.
Δεν φαίνεται καν το πρόσωπο του καταστηματάρχη στην οθόνη, πολύ περισσότερο να του πει «καλώς το παιδί» πριν πληρώσει ο άνθρωπος-αράχνη και φύγει.
Ίσως αυτό να είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης κινηματογραφικής αφήγησης: η ολοένα μεγαλύτερη οικονομία χρόνου και η ανάγκη να διατηρείται αδιάκοπα η προσοχή του θεατή.
Στις μεγάλες παραγωγές, ιδιαίτερα εκείνες που αποτελούν μέρος κινηματογραφικών franchises, ο χρόνος είναι πολύτιμος και κάθε λεπτό πρέπει να δικαιολογεί την παρουσία του.
Το τίμημα, όμως είναι η απώλεια μιας ιδιαίτερης αίσθησης ρεαλισμού. Γιατί η ζωή δεν αποτελείται μόνο από γεγονότα που έχουν σημασία. Αποτελείται κυρίως από χιλιάδες μικρές, ασήμαντες στιγμές, από ανθρώπους που συναντάμε για λίγα δευτερόλεπτα και από συζητήσεις που ξεχνάμε σχεδόν αμέσως.
Και ίσως εκεί να βρίσκεται μια από τις πιο παλιές αρετές του κινηματογράφου. Δεν μας έδειχνε μόνο μια ιστορία. Μας επέτρεπε να ρίξουμε μια ματιά σε έναν ολόκληρο κόσμο, ακόμη κι εκεί όπου δεν συνέβαινε απολύτως τίποτα.
